Rehabilitering snýr seg ikki bara um at gerast frískur. Tað snýr seg um at læra at liva aftur.
Tá lívið broytist á ein dag
Ein heilabløðing, ein ferðsluvanlukka, ein álvarslig skurðviðgerð ella ein neurologisk sjúka kann broyta alt upp á stutta tíð. Tað, sum áður var sjálvsagt – at ganga, arbeiða, fara í bað, gera mat ella vera sosialur – gerst knappliga ein stór avbjóðing.
Tá byrjar ein long og krevjandi ferð aftur til eitt virkið lív. Henda ferðin kallast rehabilitering.
Í dag eru rehabiliteringstilboð í Føroyum spjadd og avmarkað. Nøkur fáa góða hjálp, onnur mugu bíða leingi, og summi mugu uttanlands fyri at fáa tað rætta tilboðið. Hetta er tungt fyri bæði einstaklingin, familjuna og samfelagið.
Rehabilitering er ein íløga – ikki ein útreiðsla
Tá eitt menniskja fær rætta rehabilitering í røttu tíð, hendir nakað serligt: møguleikar vaksa.
Við miðvísari venjing og stuðli kunnu nógv:
* fáa rørsuna aftur
* gerast meira sjálvstøðug
* venda aftur til arbeiðsmarknaðin
* fáa størri lívsgóðsku
Fyri samfelagið merkir hetta færri langtíðarsjúkrameldingar, minni tørv á varandi umsorgan og fleiri borgarar, sum aftur kunnu taka lut í arbeiðslívi og samfelagi.
Rehabilitering er tí ein klassisk win-win íløga.
Eitt stað, har lív verða bygd upp aftur
Eitt føroyskt rehabiliteringssentur hevði savnað ymiskar fakbólkar undir sama taki: fysioterapeutar, ergoterapeutar, psykologar, læknar, sjúkrarøktarfrøðingar og sosialráðgevar. Her kundi hvør borgari fingið eina heildarætlan, sum fevnir um bæði kropp, sinn og sosialt lív.
Tað hevði verið eitt stað, har fólk venja at ganga aftur, læra at klára dagligar uppgávur, fáa mentalan stuðul og fyrireika seg til arbeiðs- og familjulív.
Stutt sagt: eitt stað, har lív verða bygd upp aftur – stig fyri stig.
Ein spurningur um virðing og framtíð
Í kjarnuni snýr hetta seg um virðing fyri menniskjanum. Um rættin at fáa hjálp, tá lívið broytist. Og um ábyrgdina vit hava sum samfelag at skapa bestu møguleikar fyri okkara borgarar.
Spurningurin er tí ikki, um vit hava ráð til eitt rehabiliteringssentur. Spurningurin er, um vit hava ráð til at lata vera.
Tí rehabilitering er vón. Rehabilitering er sjálvstøða. Og rehabilitering er ein íløga í framtíð Føroya.
