NATO tekur væl ímóti nýggju avtaluætlanini millum Grønland, Danmark og USA.
Ein talsmaður hjá NATO sigur leygardagin við Reuters, at avtalan fer at stuðla undir trygd, støðufesti og samstarv í økinum.
– Arktis og Norðuratlantshavið hava avgerandi týdning fyri felags trygdina hjá NATO, sigur talsmaðurin sambært Reuters.
NATO fer framhaldandi at gera sín part fyri at styrkja trygdina í Arktis.
Grønland, Danmark og USA vænta at skriva undir avtaluna í sambandi við ST-aðalfundin í næstu viku. Danska forsætismálaráðið váttaði fríggjadagin, at talan er um eina avtalu, sum skal styrkja trygdina í Arktis og Norðuratlantshavinum. Tá avtalan er undirskrivað, skal hon ígjøgnum neyðugu parlamentariska viðgerðina, áðrenn hon kann koma í gildi.
Trump: USA fær varandi eftirlit
Donald Trump forseti boðaði fríggjakvøldið frá, at semja var fingin í lag. Sambært Trump fer avtalan at geva USA „permanent control over security“ – varandi eftirlit við trygdini – í Grønlandi.
Trump hevur leingi ynskt nógv størri amerikanskan leiklut í Grønlandi og hevur áður eisini tosað um amerikanskan ognarskap av Grønlandi.
Í almennu fráboðanini frá grønlendsku og donsku stjórnum verða ítøkiligu ásetingarnar í avtaluni ikki greinaðar.
Mette Frederiksen forsætisráðfrúa sigur tó, at avtalan samstundis viðurkennir fullveldið og landafrøðiliga integritetin hjá danska ríkinum og rættin hjá grønlendska fólkinum til sjálvsavgerðarrætt. Jens-Frederik Nielsen, landsstýrisformaður í Grønlandi, sigur, at avtalan viðurkennir grønlendsk áhugamál og støðuna hjá Grønlandi í altjóða samstarvinum.
Lars Løkke Rasmussen, uttanríkisráðharri, hevur sambært Ritzau skrivað, at næsta vika kann gerast ein góð vika fyri Grønland, Danmark og USA, har eitt langt tíðarskeið við óvissu vónandi verður avloyst av einari bindandi avtalu.
Arktis hevur størri týdning fyri NATO
Trygdarpolitiski týdningurin av Arktis er vaksin nógv seinastu árini. Sjey av teimum átta arktisku londunum eru nú limir í NATO, og verjusamgongan hevur styrkt virksemi sítt í økinum. Í februar í ár fór NATO undir hernaðarliga átakið Arctic Sentry, sum skal styrkja verju og fyribyrging í Arktis.
Í dag er Pituffik Space Base í Norðurgrønlandi tann herstøðin, har amerikanski herurin hevur fasta støðu í Grønlandi.
/Ritzau/
