Tá amerikanarar fara á miðskeiðsval 3. november, velja teir, hvør skal leggja fram og samtykkja nýggjar lógir í landinum. Men eisini hvør skal hava møguleika at reisa ríkisrættarmál móti forsetanum.
Her er eitt yvirlit yvir heimildirnar hjá Senatinum, Umboðsmannatinginum og forsetanum:
Kongressin
Kongressin hevur tvey kømur: Senatið og Umboðsmannatingið.
Sum høvuðsregla skulu bæði kømurini samtykkja lóggávu, sum skal galda á samveldisstigi.
Bara Umboðsmannatingið kann leggja fram lógaruppskot um almennar inntøkur, eitt nú skattir. Senatið viðger uppskotini og kann broyta tey.
Á øðrum økjum kunnu bæði kømurini leggja fram lógaruppskot. Bæði skulu samtykkja sama lógartekst, sum síðani vanliga skal undirskrivast av forsetanum.
Bæði kømurini kunnu sostatt forða fyri lóggávu, sum hitt hevur samtykt.
Senatið góðkennir ráðharrar, sendiharrar og dómarar á samveldisstigi, sum forsetin tilnevnir.
Senatið kann góðkenna ella vraka altjóða sáttmálar, sum forsetin hevur samráðst um.
Umboðsmannatingið kann reisa ríkisrættarmál og ákæra forsetan ella onnur embætisfólk fyri embætisbrot.
Senatið viðger ríkisrættarmál og avger, um tann ákærdi skal dømast ella frídømast. Fyri at døma krevst, at tveir triðingar av senatorunum, sum eru á fundi, atkvøða fyri tí.
Forsetin og varaforsetin
Forsetin tilnevnir sína stjórn, men ráðharrarnir skulu góðkennast av Senatinum. Ráðharrar kunnu ikki samstundis vera limir í Kongressini.
Forsetin er bæði ríkisovasti, stjórnarleiðari og ovasti herleiðari.
Forsetin undirskrivar lógir og hevur sýtingarrætt. Hann kann eisini náða fólk, sum eru dømd fyri brot á samveldislóggávuna.
Varaforsetin verður valdur saman við forsetanum og tekur við forsetaembætinum, um forsetin doyr ella verður koyrdur frá eftir einum ríkisrættarmáli. Varaforsetin kann eisini fyribils røkja embætið, um forsetin ikki er førur fyri tí, eitt nú vegna sjúku.
Stendur á jøvnum í eini atkvøðugreiðslu í Senatinum, hevur varaforsetin avgerandi atkvøðuna.
Keldur: BBC, USA.gov, amerikanska uttanríkisráðið, Congress.gov og House.gov.
/Ritzau/
