Uppteljingin eftir amerikanska miðskeiðisvalið er ikki liðug, men størsta politiska broytingin er longu greið: Republikanararnir missa meirilutan í báðum kømurunum í Kongressini.
Sambært uppgerðini hjá Ballotpedia mikudagin 4. november hava demokratarnir higartil tryggjað sær 231 sessir í Umboðsmannatinginum móti 141 hjá republikanarunum. Í Senatinum stendur 54–44 til demokratisku síðuna.
Tølini kunnu broytast, so hvørt fleiri valdømi verða avgjørd. Men demokratarnir eru longu komnir upp um teir 218 sessirnar, sum krevjast til meiriluta í Umboðsmannatinginum, og hava eisini tryggjað sær meirilutan í Senatinum.
Tað merkir, at Trump fer inn í seinnu helvt av forsetaskeiði sínum við einum politiskum mótstøðuflokki, sum ræður í báðum kømurunum á amerikanska lóggávutinginum.
Trump og stjórnin halda fram
Valúrslitið merkir ikki, at Trump skal leggja frá sær, ella at demokratarnir yvirtaka stjórnina.
Amerikanski forsetin verður valdur á einum serstøkum forsetavali og er ikki bundin at hava meiriluta í Kongressini fyri at sita. Trump og varaforsetin, J. D. Vance, halda tí fram, og ráðharrarnir fara heldur ikki sjálvvirkandi úr starvi.
Demokratarnir taka sostatt valdið í lóggávutinginum, meðan republikanararnir framvegis hava forsetaembætið og útinnandi valdið. Hetta valdsbýtið er ein grundleggjandi partur av amerikansku stjórnarskipanini.
Nýggja Kongressin tekur við 3. januar 2027. Fram til tá sita verandi tinglimirnir.
Forsetin má samráðast við mótstøðuna
Størsta broytingin fyri Trump er, at hann ikki longur kann dúva á ein republikanskan meiriluta í báðum kømurunum.
Lógaruppskot skulu samtykkjast í sama líki bæði í Umboðsmannatinginum og Senatinum, áðrenn tey verða løgd fyri forsetan. Demokratarnir fáa tí møguleika at steðga lógarætlanum hjá stjórnini ella krevja broytingar afturfyri stuðul.
Hetta fær millum annað týdning fyri skattapolitikk, játtanir og fígging av virkseminum hjá samveldisstjórnini.
Men demokratarnir kunnu heldur ikki stýra einsamallir. Trump kann sýta fyri at undirskriva lógaruppskot. Skal Kongressin seta eitt slíkt veto til viks, krevst tveir triðingar í báðum kømurunum. Vanligur meiriluti er sostatt ikki nóg mikið. Tað framgongur av amerikansku grundlógini.
Politisku útlitini eru tí fleiri samráðingar, harðari stríð um játtanir og vandi fyri, at mál læsa seg føst.
Demokratarnir kunnu kanna stjórnina
Meirilutin gevur eisini demokratunum sterkari amboð at hava eftirlit við Trump og stjórn hansara.
Við valdinum í kongressnevndunum kunnu teir seta kanningar í verk, skipa fyri hoyringum og krevja frágreiðingar um avgerðir hjá stjórnini. Kongressin hevur leingi brúkt slíkar kanningar til at kanna møguligt valdsmisbrúk og halda útinnandi valdinum til svars, lýsir Senatið á síni heimasíðu.
Fyri Trump merkir tað, at stjórnin kann verða noydd at brúka meira tíð upp á at verja og greiða frá sínum avgerðum.
Senatið kann forða tilnevningum
Missurin av Senatinum hevur serligan týdning fyri forsetan.
Senatið skal góðkenna nógvar av teimum persónum, sum forsetin tilnevnir í týðandi størv, eitt nú ráðharrar, sendiharrar og samveldisdómarar.
Demokratarnir fáa tí møguleika at vraka valevni hjá Trump ella krevja, at hann finnur onnur, sum kunnu fáa breiðari undirtøku. Hetta merkir tó ikki, at øll, sum longu eru góðkend og sett í starv, skulu góðkennast av nýggjum.
Meiriluti kann ikki einsamallur koyra Trump frá
Valúrslitið kann eisini gera spurningin um eitt nýtt ríkisrættarmál móti Trump meira politiskt viðkomandi. Men ein demokratiskur meiriluti er ikki nóg mikið til at koyra hann frá.
Umboðsmannatingið kann við vanligum meiriluta reisa ákæru. Síðani er tað Senatið, sum viðger málið. Skal forsetin dømmast og missa embætið, krevst undirtøka frá tveimum triðingum av teimum senatorum, sum eru til staðar.
Tí høvdu demokratarnir eisini havt tørv á republikanskum atkvøðum, um allir senatorarnir luttóku. Hetta eru reglurnar um ríkisrættarmál.
Republikanararnir skulu finna fótafestið
Fyri republikanararnar er úrslitið bæði ein missur av politiskum valdi og eitt álvarsligt afturstig fyri flokkin hjá forsetanum.
Flokkurin kann ikki longur sjálvur seta dagsskránna í Kongressini. Samstundis fer valósigurin at seta ferð á kjakið um, hvussu tætt flokkurin skal fylgja Trump fram móti forsetavalinum í 2028.
Demokratarnir fáa hinvegin møguleika at vísa, hvat teir vilja brúka meirilutan til. Teir kunnu leggja fram egna politikk sín og bjóða Trump av, men skulu eisini vísa veljarunum, at teir kunnu finna loysnir í einum Washington, har valdið nú verður býtt millum flokkarnar.
Trump heldur sostatt fram sum forseti við víðum heimildum. Men hann hevur mist tann politiska stuðulin í Kongressini, sum kann gera tað munandi lættari hjá einum forseta at stjórna.
