Kósin er sett, og vit eru til reiðar. Men vit eru stúrin um, hvørt vit hava manningina og leiðsluna, sum skulu til fyri at koma á mál.

Hvar er manningin?

Sambært heilsupolitikkinum skulu vit hava 46 kommunulæknar í 2035. Talið av kommunulæknastørvum skal økjast stigvíst komandi árini. Kortini verða tvey ætlað nýggj størv ikki fíggjað í fíggjarlógaruppskotinum fyri 2027.

Samstundis hava vit stórar avbjóðingar við at manna verandi skipan. Í løtuni eru sjey kommunulæknastørv lýst leys, við umsóknarfreist 1. november. Harumframt eru tveir kommunulæknar í langtíðarfarloyvi.

Onkur spyr kanska, hví vit skulu hava fleiri kommunulæknastørv, tá vit ikki hava megnað at manna tey, sum longu eru.

Men her er ein týðandi munur. At manna tey leysu størvini tryggjar, at fleiri borgarar fáa ein fastan kommunulækna. At stovna fleiri størv ger tað møguligt at býta borgararnar millum fleiri læknar.

Eitt av teimum sjey lýstu størvunum er ein nýggj viðtala í Miðvági, har ætlanin er at býta borgararnar úr tveimum verandi viðtalum millum tríggjar læknar. Hetta vísir júst, hví vit hava tørv á fleiri størvum, hóast vit samstundis hava trupulleikar við at manna tey verandi.

Í dag hava kommunulæknarnir nógvar borgarar á sínum listum. Skulu vit í framtíðini eisini taka okkum av fleiri kanningum og viðgerðum, sum í dag verða gjørdar á sjúkrahúsunum, mugu vit hava tíð til tað.

Skulu vit gera meira fyri hvønn borgara, mugu vit hava færri borgarar í part.

Tí mugu vit bæði arbeiða fyri at manna verandi størv og halda fram við stigvísu uppnormeringini. Hetta eru ikki tvær mótstríðandi ætlanir, men tvær fortreytir fyri at fremja heilsupolitikkin.

Men hvør er skiparin?

Fleiri kommunulæknar eru tó ikki nóg mikið í sjálvum sær. Onkur má eisini hava læknafakliga yvirlitið og vera við til at skipa broytingarnar.

Heilsutrygd umsitur kommunulæknaskipanina og Læknavaktina, men hevur ongan læknafakligan stjóra.

Tað er ein trupulleiki longu í dag, tá fleiri kommunulæknaviðtalur verða riknar við avloysarum. Tað krevur læknafakliga vitan at meta um, hvørjir læknar hava neyðugu førleikarnar til at arbeiða sjálvstøðugt, og hvussu góðskan verður tryggjað í viðtalum uttan fastan kommunulækna.

Men tørvurin verður uppaftur størri, tá fleiri uppgávur skulu flytast frá sjúkrahúsunum til kommunulæknarnar.

Hvørjar uppgávur hóska at flyta? Hvørjar eiga framvegis at liggja ella ganga til ambulanta uppfylging á sjúkrahúsunum? Hvørja útgerð, útbúgving og tíð krevja nýggju uppgávurnar? Og hvussu tryggja vit, at broytingarnar verða til gagns fyri sjúklingarnar?

Hetta eru avgerðir, sum krevja læknafakligt innlit.

Ein læknafakligur stjóri í Heilsutrygd skal ikki einsamallur taka hesar avgerðir, men tryggja, at læknafaklig vitan er við, tá ætlanirnar verða lagdar, uppgávurnar raðfestar og broytingarnar settar í verk.

Hetta er heldur ikki eitt nýtt ynski frá Kommunulæknafelagnum. Í heilsupolitikkinum stendur, at kommunulæknarnir eiga at hava læknafakliga leiðslu. Heilsumálaráðið hevur eisini í fleiri ár arbeitt við ætlanum um ein læknafakligan stjóra í Heilsutrygd. Kortini er starvið framvegis hvørki sett ella  lýst leyst.

Fíggjarlógin má fylgja kósini

Vit vita væl, at pengarnir í heilsuverkinum eru avmarkaðir. Júst tí er tað so týdningarmikið at raðfesta rætt.

Tá ein uppgáva verður flutt frá sjúkrahúsinum til kommunulæknan, hvørvur arbeiðið ikki. Tað flytur bara stað. Fylgja tíð, førleikar og neyðugt tilfeingi ikki við, kann tað, sum sær út sum ein sparing á einum øki, gerast ein eyka útreiðsla á einum øðrum.

Vit fegnast um ætlanirnar í heilsupolitikkinum og vilja fegin vera við til at gera tær til veruleika. Men tað krevur, at uppnormeringin heldur fram, og at læknafaklig leiðsla verður sett at samskipa menningina.

Kósin er sett. Nú má fíggjarlógin tryggja bæði manningina og skiparan.

Tí heita vit á politikararnar um at lata fíggjarligu karmarnar fylgja ætlanunum í heilsupolitikkinum.

Vegna Kommunulæknafelag Føroya

Turið Holm Johannessen, forkvinna

Rói á Kósini, næstformaður