Bretland og ES hava á toppfundi fríggjadagin gjørt avtalu um at taka burtur fleiri av handilsforðingunum, sum komu eftir Brexit.
Avtalan fevnir millum annað um matvørur, landbúnaðarvørur, fisk og aðrar vørur av djóra- og plantuuppruna.
Endamálið er at gera tað lættari og bíligari at flyta vørur millum Bretland og ES.
Eftir ætlan koma nýggju reglurnar í gildi 1. mars 2028.
Minni pappírsarbeiði
Síðani Bretland fór úr ES, hava bretskir útflytarar havt stórar útreiðslur til heilsuváttanir, eftirlit og annað pappírsarbeiði.
Nýggja avtalan skal í stóran mun taka burtur hesi krøv, tá vørur verða fluttar millum Bretland og ES.
Bretland hevur samtykt at laga sínar reglur um matvørutrygd, djóraheilsu og plantuheilsu til ES-reglurnar.
Tað merkir, at fiskur og fleiri aðrar matvørur skulu kunna fara um markið uttan sama umfatandi eftirlit sum í dag.
Bretska stjórnin metir, at avtalan fer at spara vinnuni stórar upphæddir.
Hetlendingar fegnast
Í Hetlandi hevur fiskivinnan í fleiri ár víst á trupulleikarnar við útflutningi til ES eftir Brexit.
Umleið helvtin av hvítfiskinum, sum verður landaður í Hetlandi, verður útflutt til ES-marknaðin.
Tí kunnu lættari handilsreglur hava stóran týdning fyri hetlendskar fiskavøruútflytarar.
Sama er galdandi fyri aðrar bretskar fiskivinnufyritøkur.
Kann ávirka føroyska kappingarstøðu
Avtalan kann eisini fáa týdning fyri føroyskar fiskavøruútflytarar.
Føroyskar fyritøkur kappast við bretskar og skotskar veitarar á fleiri av somu marknaðunum í Evropa.
Um bretskir útflytarar fáa lægri kostnað og skjótari marknaðaratgongd, kann tað ávirka kappingarstøðuna.
Men nýggja avtalan broytir ikki sjálvvirkandi reglurnar fyri føroyskan útflutning til ES.
Umframt handilin við matvørum hava ES og Bretland gjørt avtalu um størri samstarv um CO₂-kvotur og ferðing hjá ungum.
Keldur: Reuters, bretska stjórnin og ES.